7 OKTOBER 2014 | TEKST: KITTY PEETOOM | FOTOGRAFIE: MARGREET VLOON
12.10.2014
TUINWERKMIDDAG
 Groentefabriek
Holtenbroek
 12.00 uur
Kom gezellig langs!

Planten, een praatje……taart 

Stadstuin de Groentefabriek is gelegen in een wonderlijk niemandsland tussen Afrit Centrum van de A28 en de stenige entree van de wijk Holtenbroek. Auto’s razen langs op de Zwartewaterallee en verderop prijkt een leegstaand schoolgebouw. De Groentefabriek kende in april een turbulente start als ‘guerillatuin’. Inmiddels gaat zij als officiële stadstuin door het leven, met een klein groepje gemotiveerde vrijwilligers en twee ‘stadstuinderinnen’ aan het hoofd. Elke zondag is het tuindag, de komende twee weken nog, voordat de tuin in winterslaap gaat tot volgend voorjaar.
Maanden lang al zeurde Karen Lamsvelt bij de afdeling vastgoed van de gemeente om het stukje grasland pal naast daklozenopvang De Herberg; een lapje grond dat eigenlijk bestemd was voor een glanzend bedrijfspand tegen even zo glanzende prijzen, maar dat al jaren lag te smachten om bebouwd te worden. Met groenten wel te verstaan. Vond Karen. In Joke Wierenga vond ze een gelijkgestemde groene ziel. Op een doordeweekse dag, het was eind april van dit jaar, belde Joke met Karen. “Er is hier iemand in Zwolle die kan ploegen. Zullen we het doen?”. En Karen zei: “Ja!”
In het smachtende stukje gras werd de ploeg gezet, en na een half uurtje lag het kweekgras onder en de aarde losjes bovenop. Binnen een paar dagen stond het land vol met plantjes, gekregen van de nabijgelegen Stadstuinders, twee andere tuiniersvrienden, en van zichzelf: courgette, pompoen, snijbiet, stokbonen, meloenen, aardappelen, bloemen. Karen: “Het was enigszins een daad van rebellie. Maar dan openlijk. Als protest tegen de vele tientallen braak liggende hectares in de gemeente Zwolle en als stimulans voor burgers om mee te tuinieren en te ervaren wat stadslandbouw werkelijk is en wat het bij kan dragen aan de maatschappij.”
De gemeente was eerst wat ontstemd. Maar met support van Wijkbeheer Holtenbroek kon zeshonderd vierkante meter grond voor twee jaar officieel worden gepacht. Stadstuinderij De Groentefabriek was geboren! Onder de voorwaarde dat de tuinders vertrekken, mocht de grond verkocht worden. 

groentefabriek Zwolle  groentefabriek Zwolle
Wiskundedocent
In het dagelijks leven is Joke Wierenga wiskundedocent op Deltion College, gelegen aan de overzijde van de Zwartewaterallee. Karen Lamsvelt werkt als begeleider bij Tactus Verslavingszorg. “Maar mijn hele leven is tuin. Altijd al geweest. Er is voor dak- en thuislozen weinig gelegenheid voor dagbesteding in het groen. En hier lag een akker te niksen! Groenten kunnen gegeten worden, ze hebben te maken met verzorging van jezelf, gezondheid. Bij Tactus, aan de Oostzeelaan, heb ik een grote moestuin opgezet voor de bewoners. Wie weet kan ook de Groentefabriek een bijdrage gaan leveren aan dagbesteding voor dak- en thuislozen.”
Joke was de dochter van een penningmeester van een volkstuincomplex. Genetisch voorbestemd voor tuinieren. “Ik weet niet eens wanneer ik ben begonnen, zo jong was ik.” Op den duur gaf haar vader haar een overgebleven stukje volkstuin om te bebouwen. “Niemand mocht zich ermee bemoeien. En sindsdien heb ik altijd een groentetuin gehad.” Waarom dan de eigen groentetuin ingewisseld voor een stadstuin? “Een stadstuin is het tegenovergestelde van eenzaam ploeteren op een stukje grond. Het hoort erbij om het samen te doen. Een stadstuin gaat over delen, geven, verbinden. En als docent kan ik hier ook nog eens mijn kennis overdragen.” 
"Een stadstuin is het tegenovergestelde van eenzaam ploeteren op een stukje grond. Het hoort erbij om het samen te doen."
Kilo's
Afgelopen zomer zijn er honderden kilo’s groenten geoogst van deze zeshonderd vierkante meter akker, met hulp van de vijf vaste vrijwilligers en anderen die kwamen aanlopen. Veel Zwollenaren hebben gratis groenten mogen ontvangen, in ruil voor hun hulp. De daklozen in De Herberg hebben geregeld avondeten voorgeschoteld gekregen, gemaakt van producten van de Groentefabriek. Er werden weggeefacties gehouden: in de Zwolse binnenstad tijdens het evenement Damn Food Waste, in Assendorp, waar Karen dozen vol snijbiet, aardappelen en aardbeien op de straathoeken zette, met een bordje aan de lantaarnpaal erbij: gratis mee te nemen. “Ik zat verstopt achter de bosjes om te zien wat er gebeurde. Mensen vonden het heel raar. Vertrouwden het niet, omdat je het zomaar geeft, zonder iets terug te verwachten. Maar je wekt uiteindelijk enorm veel sympathie op.”
Joke kan bij haar buren niet meer stuk. “Ze zijn overdonderd door alle groenten die ze van mij hebben gekregen. Terwijl het hier gewoon de grond uit brulde. Ik heb nu een beter contact met mijn buren. Zij helpen mij weer met andere dingen. Er ontstaat een ruilsysteem. Karen en ik zijn dol op ruilen. Geven doet geven”


groentefabriek Zwolle
Taart

Het hele seizoen werd er in de tuin gewerkt op woensdagavond en op zondagmiddag. Sinds het ’s avonds vroeger donker wordt, is de woensdagavond geschrapt. Altijd is er wel iemand die wat eten mee neemt: soep van eigen pompoenen, heerlijke kweeperentaart, aardbeienjam. Joke en Karen verheugen zich nu al op de twee Chinese oma’s die vanaf volgend voorjaar gaan meehelpen. Bezoekers en vrijwilligers van de tuin vinden bij de Groentefabriek een luisterend oor. “Er is hier tijd, er is hier aandacht. Er gaat iets rustgevends uit van de tuin en van iemand die aan het tuinieren is”, zegt Karen.
Ze merkt op dat tuinieren ook haarzelf in balans brengt, tegenwicht biedt aan de dagelijkse hectiek in haar werk. “Het buiten zijn, met mijn handen in de aarde, is helend voor mij. Overigens is er onlangs een documentaire verschenen over een stofje dat in de bodem zit, en dat via onze handen vanuit de aarde wordt overgebracht naar onze hersenen. Dat stofje veroorzaakt een geluksgevoel. Dus het is ook nog eens bewezen!” 

Knijpen
Joke en Karen hebben een toekomstdroom van een grote stadstuin, met veel draagkracht onder de bevolking. “Nu vormen we nog een voorhoede, maar er zijn zoveel mogelijkheden om dit te laten groeien en er een verdienmodel aan te koppelen.” Van de provincie hebben ze wat subsidie gekregen, voor plantjes, mest en materieel. Ook de gemeente staat, als gevolg van het grote aantal stadstuininitiatieven in Zwolle (en Nederland), veel positiever tegenover bebouwing van braakliggende gronden. Hopelijk kan de zeshonderd vierkante meter uitgebreid worden met de vele honderden vierkante meters er pal naast. Ze willen het liefst dat er ook iemand overdag aanwezig is, zodat vrijwilligers en zorgvragers er onder begeleiding kunnen werken. Beiden zouden ze graag als fulltime stadstuinder aan de slag gaan, waarbij ze aantekenen dat hun huidige beroepen zullen doorklinken in de manier waarop ze dan tuinder zouden zijn: Joke op het educatieve vlak en Karen op het begeleidende vlak, met wat cursussen en workshops erbij.
Maar nu eerst: rust. Het tuindersleven eist zijn tol. Karen en Joke zijn doodop, zoals het een echte tuinder betaamt aan het einde van het seizoen. Maar ze zijn vooral blij en tevreden. Joke: “We gaan deze winter met zijn allen een toekomstplan en teeltplan maken. Ik moet mezelf geregeld knijpen. Ongelooflijk dat de stadstuin er nu echt is!”


groentefabriek Zwolle
Stadstuinen Zwolle

In heel Nederland schieten stadstuinen als paddenstoelen uit de grond. Het zijn tuinen in een bewoonde omgeving, tussen huizen en flats, in parken en plantsoenen, die doorgaans door een groep samenwerkende vrijwilligers worden bebouwd. Ook zijn er professionele tuinders die op eigen initiatief, of op verzoek van een groep consumenten, een zelfoogsttuin opzetten of een tuin waarmee groentepakketten worden geleverd. Klanten worden dan abonnee en krijgen wekelijks de gelegenheid hun groentepakket af te halen of zelf uit de tuin te oogsten. Vaak zit er een educatief tintje aan zo’n tuinderij: om de mensen weer te laten ervaren waar hun eten vandaan komt en hoe het wordt geteeld. De stadstuindersbeweging wordt steeds zichtbaarder. Mensen willen voedsel eten dat dichtbij is geteeld, zodat er geen dure en vervuilende transportkilometers worden gemaakt, dat vrij is van bestrijdingsmiddelen. En dan is er het sociale aspect. Want ontmoeting is voor een stadstuin een even wezenlijk onderdeel als het telen van groenten. Ook in Zwolle zijn er inmiddels tientallen burgerinitiatieven ontstaan op het gebied van tuinbouw. Om er een paar te noemen: Stadstuin het Verre Oosten in Dieze, Pluktuin en Permacultuurtuin de Schellerhoeve in Zwolle Zuid, de Stadstuinders in Holtenbroek, de Mimosatuin in de Pierik, de buurttuin in Assendorp.


EVENT: laatste kans van dit seizoen!

Tuinwerkmiddag op zondag 13 oktober vanaf 12.00 uur 

DEEL:

Plaats een bericht



CAPTCHA Image
Reload Image